materiały partnera
Przygotowania do zimy najlepiej potraktować jako przegląd kilku powiązanych instalacji. Nie chodzi o wymianę całego wyposażenia, lecz o wykrycie punktów, w których mróz i wilgoć zakłócą obsługę zwierząt.
Przy otwartym wybiegu szczególnie narażone bywają przewody w nieogrzewanych pomieszczeniach, zawory i odcinki instalacji przy zewnętrznych ścianach. Nawet gdy samo poidło jest zabezpieczone przed mrozem, woda nie popłynie, jeśli wcześniej zamarznie w rurze. Dlatego sprawdzenie wyłącznie misy lub zbiornika daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa.
Jesienią dobrze prześledzić drogę wody od źródła do punktu poboru i zaznaczyć miejsca narażone na wychłodzenie. Szczególnej uwagi wymagają:
odcinki rur biegnące płytko, na zewnątrz lub w przeciągu;
połączenia, uszczelki i zawory, przy których już występują drobne przecieki;
przewody zasilające, termostaty i zabezpieczenia elektryczne urządzeń grzewczych.
W instalacjach stosuje się między innymi poidła izolowane, podgrzewane oraz kable grzewcze dobrane do konkretnego zastosowania. Nie są to rozwiązania zamienne: izolacja ogranicza straty ciepła, natomiast ogrzewanie dostarcza energię potrzebną do ochrony wybranych elementów. Montaż elektryczny wymaga przestrzegania instrukcji producenta i odpowiednich zabezpieczeń w wilgotnym środowisku.
Gdy temperatura spada, naturalną reakcją bywa ograniczanie wymiany powietrza. Szczelnie zamknięte otwory mogą jednak sprzyjać gromadzeniu wilgoci i pogorszeniu jakości powietrza. Sygnałem ostrzegawczym są mokre powierzchnie, skropliny pod dachem i utrzymujący się zapach amoniaku. Samo podniesienie temperatury nie rozwiązuje przyczyny takiego stanu.
Warunki wewnątrz budynku zależą od obsady, ilości wilgoci w ściółce, temperatury zewnętrznej i sposobu wentylacji. Inaczej prowadzi się wymianę powietrza w oborze, inaczej w kurniku czy pomieszczeniu dla młodych zwierząt. Zamiast ustawiać urządzenia na stałe przez całą zimę, lepiej obserwować zmiany w różnych porach doby i reagować na rzeczywiste warunki.
Pomocne są termometry, higrometry i sprawne elementy wentylacji. Przykładowo pomiar wykonany rano przy wejściu może dać inny obraz niż odczyt w głębi pomieszczenia, blisko zwierząt. Pomiar pomaga wychwycić miejsca, w których powietrze zalega albo pojawiają się przeciągi. Nie należy też kierować silnego strumienia chłodnego powietrza bezpośrednio na zwierzęta.
Ogrodzenie elektryczne może wyglądać na nienaruszone, a mimo to działać słabiej. Przyczyną bywają uszkodzone łączniki, zabrudzone izolatory, kontakt przewodów z roślinnością albo niesprawne zasilanie. Zimą dochodzą oblodzenie i śnieg obciążający elementy konstrukcji. Zamarznięta lub przesuszona gleba może też zmienić warunki pracy uziemienia.
Dlatego kontrola samego elektryzatora nie wystarcza. Napięcie mierzy się testerem w odpowiednich punktach ogrodzenia, także na jego dalszych odcinkach. Duża różnica między pomiarem przy urządzeniu a końcem linii wskazuje, gdzie szukać strat. Wszelkie naprawy wykonuje się po wyłączeniu zasilania, zgodnie z instrukcją systemu.
Szczególnego sprawdzenia wymagają miejsca, przez które codziennie przejeżdża sprzęt lub przechodzą pracownicy. Poluzowana bramka czy przecięta taśma może pozostać niezauważona do czasu wypuszczenia zwierząt. Gdy wybieg jest użytkowany także zimą, taki przegląd ma praktyczne znaczenie nawet przy krótkiej linii ogrodzenia.
Zapasowy elektryzator czy całe poidło nie zawsze są potrzebne. Częściej problem dotyczy elementu eksploatacyjnego: uszczelki, zaworu, złączki, izolatora lub łącznika. O tym, czy da się szybko przywrócić działanie urządzenia, decyduje zgodność części z używanym modelem. Podobnie wyglądające podzespoły nie muszą mieć identycznych wymiarów ani parametrów pracy.
W sklepie internetowym FHU IDEAL - Zootechnika.sklep.pl dostępne są między innymi poidła podgrzewane i izolowane, kable grzewcze, części do poideł oraz akcesoria do ogrodzeń elektrycznych. Takie grupy produktów odpowiadają na różne punkty ryzyka w gospodarstwie, dlatego listę potrzebnych elementów najlepiej sporządzić na podstawie już zamontowanych urządzeń, a nie ogólnej liczby zwierząt.
Dobrym przykładem jest poidło, które przed zimą działa poprawnie, lecz ma zużyty zawór. Jeśli hodowca zna symbol urządzenia i posiada zgodną część, naprawa nie musi oznaczać demontażu całego stanowiska. Inaczej wygląda sytuacja, gdy dopiero podczas awarii ustala się producenta, napięcie zasilania i typ przyłącza. Spisanie tych informacji ułatwia kontakt z serwisem.
Przed rozpoczęciem sezonu dobrze sprawdzić instalacje w warunkach możliwie zbliżonych do normalnego użytkowania. Samo stwierdzenie, że urządzenie się włącza, nie potwierdza jeszcze, że działa prawidłowo. Poidło powinno napełniać się we właściwym tempie, bramka ogrodzenia zamykać bez naprężeń, a wentylacja zapewniać wymianę powietrza bez miejscowych przeciągów.
Praktyczny przegląd można podzielić na dwa etapy:
Przed pierwszymi przymrozkami: skontrolować przepływ wody, stan rur i zabezpieczeń, napięcie ogrodzenia oraz działanie czujników i wentylacji; zanotować modele części, które mogą wymagać wymiany.
Po pierwszych mroźnych nocach: sprawdzić, czy poidła rzeczywiście podają wodę, czy pojawiają się skropliny, a ogrodzenie zachowuje skuteczność na całej długości; porównać obserwacje z jesiennym przeglądem.
W większym gospodarstwie przydaje się prosta karta kontroli z datą, miejscem pomiaru i nazwiskiem osoby wykonującej przegląd. Dzięki temu kolejna zmiana wie, czy problem pojawił się po raz pierwszy, czy nawraca w tym samym miejscu. Przygotowanie do zimy kończy się dopiero wtedy, gdy wiadomo, jak szybko zareagować na brak wody, awarię ogrodzenia lub zawilgocenie budynku.
