Zamknij

Światowy Dzień Filozofii. Jak współistnieć w świecie kryzysów

PAP
10:56, 18.11.2026 Aktualizacja: 11:01, 18.11.2026
Skomentuj Aula Leopoldina, Uniwersytet Wrocławski, fot. archiwum prywatne Aula Leopoldina, Uniwersytet Wrocławski, fot. archiwum prywatne

Światowy Dzień Filozofii tradycyjnie obchodzony jest w trzeci czwartek listopada. Z tej okazji w wielu krajach, w tym również w Polsce, organizowane są seminaria, warsztaty i spotkania dotyczące najważniejszych wyzwań dla człowieka, w podejmowaniu których pomocne mogą być rozważania filozoficzne. W dniach 18-20 listopada odbywają się one m.in. na Uniwersytecie Marie Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Uniwersytecie Jagielońskim w Krakowie.

Główne sympozjum odbędzie się 19 listopada w Paryżu, w siedzibie głównej UNESCO. Wykład inauguracyjny wygłosi senegalski filozof Souleymane Bachir Diagne pod hasłem „Wspólne zamieszkiwanie Ziemi” („Living the Earth Together”). Panele dyskusyjne poświęcone będą czterem głównym tematom tegorocznych obchodów: sztucznej inteligencji, klimatowi, migracji oraz zdrowiu publicznemu.

Filozofowie chcą wyjść poza mury uczelni i włączyć się w najważniejsze dylematy, przed jakimi znalazła się ludzkość, a Światowy Dzień Filozofii jest do tego najlepszą okazją. Souleymane Bachir Diagne jest emerytowanym profesorem Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku, a jednym z motywów przewodnich jego analiz jest porozumienie między kulturami. Jego zdaniem, zamiast zamykać kultury w osobnych blokach, lepiej jest promować uniwersalizm, wyrastający z różnorodności i dialogu między kulturami oraz językami. 

Sztuczna inteligencja jest jednym z najczęściej podejmowanych tematów przez filozofów na świecie i w Polsce. Analizowane są takie zagadnienia, jak wpływ algorytmów na autonomię jednostki, wolna wola oraz tożsamość człowieka. Badane są także kwestie odpowiedzialności za decyzje podejmowane przez maszyny, na przykład w lecznictwie, oraz zagrożenia wynikające z cyfrowej dezinformacji.

Jak podkreślał zmarły w 2025 r. prof. John Searle, jeden z najbardziej wpływowych filozofów amerykańskich, żaden komputer nie posiada prawdziwej świadomości ani intencjonalności. Znany australijski filozof prof. David Chalmers bada kwestię tego, czy duże modele językowe (LLM) mogą posiadać choćby zalążki świadomości. Zwraca uwagę, że nawet jeśli AI nie ma subiektywnych odczuć, w przyszłości trzeba będzie opracować etyczne ramy na wypadek powstania „świadomego AI”.

Silny wydźwięk filozoficzny mają też analizy słynnego historyka i autora bestsellerowych książek Juwala Noacha Harariego. Ostrzega on, że generatywna sztuczna inteligencja przejmuje kontrolę nad językiem, kluczowym narzędziem tworzenia ludzkiej kultury, religii i prawa. Może to doprowadzić do powstania świata opartego na iluzjach generowanych przez maszyny.

Jednym z najważniejszych zagadnień współczesnej filozofii jest kryzys klimatyczny, łączący etykę, filozofię polityki, ontologię oraz estetykę. Podkreśla się, że nie chodzi tylko o zapobiegnięcie katastrofom ekologicznym, lecz przede wszystkim o zmianę sposobu myślenia o czasie, człowieku i przyrodzie. 

Zmarły w 1993 r. niemiecko-amerykański filozof żydowskiego pochodzenie Hans Jonas sformułował tzw. zasadę odpowiedzialności, postulującej, żeby skutki naszych działań można było pogodzić z trwaniem życia ludzkiego na Ziemi, pamiętając o tym, że ciąży na nas moralny obowiązek wobec przyszłych pokoleń. Podkreślał on, że dotychczasowa etyka jest niewystarczająca w epoce potężnej technologii, a zwracał na to uwagę jeszcze przed gwałtownym rozwojem sztucznej inteligencji. 

Emerytowany profesor etyki i zdrowia populacyjnego Norman Daniels w książce „Just Health” przekonuje, że społeczeństwo ma moralny obowiązek chronić zdrowie obywateli, ponieważ choroby i niepełnosprawność ograniczają tzw. normalny zakres szans życiowych.

Filozofowie ostrzegają przed narastającą polaryzacją polityczną, grożącą w wielu krajach destabilizacją życia społecznego. Alarmują, że ludzie o innych poglądach przestają ze sobą rozmawiać, bo z powodu emocji i narastających różnic w poglądach jakikolwiek dialog przestaje być możliwy. Skutkiem tego jest zamykanie się ludzi i całych grup w bańkach informacyjnych. 

Ogromnego znaczenia nabiera umiejętność prowadzenia dialogów i rozwiązywania sporów. Wszystko to jednak odbywa się w nasilającej się w mediach dezinformacji oraz wykorzystywania erystyki, czyli sztuki prowadzenia sporów, wyłącznie do tego, żeby była jedynie sztuką wygrywania sporów za wszelką cenę. Erystyka nie służy tylko do manipulacji, choć często tak jest kojarzona. Znajomość chwytów erystycznych pozwala uchronić się przed manipulacją i jest znakomitym ćwiczeniem logicznego myślenia. Lepiej też możemy wtedy współistnieć w świecie kryzysów.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

 

(PAP)
Dalszy ciąg materiału pod wideo ↓

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
Nie przegap żadnego newsa, zaobserwuj nas na
GOOGLE NEWS
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarze (0)

Brak komentarza, Twój może być pierwszy.

Dodaj komentarz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu spotradomsko.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

0%