Telefon za telefonem, kolejne ostrzeżenia. W trosce o dziecko łatwo osiągnąć odwrotny skutek

Po doniesieniach o atakach w szkołach rodzice szukają informacji, a dzieci zadają trudne pytania. W mediach społecznościowych obok wiadomości pojawiają się pogłoski i alarmujące ostrzeżenia. Jak zadbać o bezpieczeństwo dziecka, nie potęgując jego strachu? Psycholożki wyjaśniają, na co zwrócić uwagę i jakich reakcji unikać.

Kolejna wiadomość na grupie rodziców, przesłany zrzut ekranu, zasłyszana historia. W obliczu niepokojących wydarzeń łatwo poczuć, że trzeba natychmiast coś zrobić.

Zanim jednak przekażemy ostrzeżenie dalej albo zaczniemy wypytywać dziecko, warto sprawdzić, skąd pochodzi informacja i czy została potwierdzona. Ostrożność jest potrzebna, ale decyzje dotyczące bezpieczeństwa powinny opierać się na sprawdzonych informacjach, komunikatach szkoły i służb.

O tym, jak wspierać dzieci po ostatnich atakach w szkołach, w materiale opublikowanym przez tvn24.pl mówiły dr Aleksandra Piotrowska, psycholożka dziecięca, oraz Ewa Sękowska-Molga, psycholożka dzieci i młodzieży. Ich wskazówki dotyczą zarówno samej rozmowy, jak i zachowania dorosłych w domu.

Najpierw zapytaj, co dziecko wie i czego się obawia

Dr Aleksandra Piotrowska radzi, żeby przed rozpoczęciem rozmowy zadbać o własne opanowanie. Ewa Sękowska-Molga zaznacza przy tym, że rodzic również ma prawo przeżywać trudne emocje. Nie musi udawać, że doniesienia o przemocy zupełnie go nie poruszają.

Nie musimy być całkowicie spokojni. Ale warto zadbać o to, by nie obciążać dziecka swoim lękiem

 - mówiła Ewa Sękowska-Molga w rozmowie z TVN24.

Punktem wyjścia powinno być ustalenie, co dziecko już usłyszało, jak to rozumie i co najbardziej je niepokoi. Można zapytać, czy temat pojawił się w rozmowach z kolegami albo czy widziało coś w internecie. Jak zaznacza dr Piotrowska, dzieci reagują różnie: u jednych dominuje strach, u innych ciekawość. Nie należy z góry zakładać, że wszystkie przeżywają sytuację tak samo.

Odpowiedzi warto dostosować do wieku. Młodszym dzieciom potrzebne są krótkie, proste wyjaśnienia, bez drastycznych szczegółów. Sękowska-Molga wskazywała, że można powiedzieć o skrzywdzeniu osób w innej szkole i o dorosłych, którzy zajmują się tą sytuacją. Nie należy pokazywać dzieciom ani nastolatkom nagrań i zdjęć przemocy krążących w sieci.

Rzeczowy ton nie oznacza też bagatelizowania tego, co się wydarzyło. Dr Piotrowska zwraca uwagę na język: żartobliwe określenia mogą pomniejszać cierpienie poszkodowanych. Rozmowa powinna pomagać dziecku zrozumieć powagę zdarzeń, bez epatowania grozą.

Sprawdzaj informacje. Nie zamieniaj domu w ciągły serwis alarmowy

Wielokrotne odświeżanie wiadomości może dawać poczucie, że lepiej kontrolujemy sytuację. Sękowska-Molga zwraca jednak uwagę, że poszukiwanie kolejnych szczegółów na forach i w mediach społecznościowych może przynosić odwrotny efekt i nasilać niepokój. Dotyczy to również dorosłych.

Można obejrzeć, posłuchać, ale nie powinno to być tłem życia rodzinnego

- podkreślała psycholożka w rozmowie z TVN24, odnosząc się do śledzenia wiadomości.

W praktyce warto wyłączyć stale grający program informacyjny i zadbać, żeby dziecko nie przysłuchiwało się kolejnym pełnym obaw rozmowom dorosłych. Ekspertka zalecała również zachowanie zwykłego rytmu dnia. Spokojna obecność rodzica i codzienne zajęcia pomagają utrzymać poczucie bezpieczeństwa.

Ze starszym dzieckiem warto porozmawiać o tym, jak rozchodzą się plotki. Sękowska-Molga opisywała mechanizm, w którym przekazywana dalej wiadomość obrasta w kolejne, niekoniecznie prawdziwe szczegóły. Sam fakt, że ten sam wpis pojawia się na wielu grupach, nie potwierdza jego wiarygodności. Przed udostępnieniem sprawdźmy źródło, datę i to, czy informacja rzeczywiście dotyczy naszej szkoły lub miejscowości.

Także NASK w materiałach dla rodziców podkreśla znaczenie własnego przykładu: weryfikowania treści, opanowania oraz otwartości na pytania dziecka. Instytut przypomina, żeby nie karać ani nie krzyczeć na dziecko za to, że zobaczyło coś niepokojącego w internecie. Szkodliwa treść mogła pojawić się na jego ekranie bez celowego wyszukiwania.

„Boję się iść do szkoły”. Potraktuj te słowa poważnie

Co zrobić, gdy dziecko mówi, że nie chce iść na lekcje ze strachu? Sękowska-Molga wskazywała w TVN24, że decyzja należy do rodziców i wymaga uwzględnienia komunikatów służb, szkoły oraz indywidualnej sytuacji dziecka. Zwracała też uwagę, że silnie zestresowanemu uczniowi może być trudno skupić się na zajęciach. Nie jest to jednak uniwersalne zalecenie, by po każdej niepokojącej wiadomości zostawiać dzieci w domu.

Warto ustalić, z czego wynika obawa, i skontaktować się z wychowawcą, jeśli potrzebujemy wyjaśnień dotyczących sytuacji w szkole. Dziecku należy również spokojnie wytłumaczyć zauważone przez nie zmiany, na przykład obecność dodatkowego patrolu. Jak podkreślała Sękowska-Molga, nie powinno zostawać samo z domysłami.

Uspokajanie nie powinno opierać się na obietnicy, że nic złego nigdy się nie wydarzy.

Nie wolno dawać fałszywego poczucia stuprocentowego bezpieczeństwa

- mówiła dr Aleksandra Piotrowska w rozmowie z TVN24.

Jednocześnie Sękowska-Molga przestrzegała przed nerwowymi telefonami i ciągłym pytaniem dziecka, czy jest bezpieczne. Takie zachowanie może sprawić, że zamiast zajmować się lekcjami, zacznie wypatrywać zagrożenia. Warto więc ustalić spokojny sposób kontaktu, zamiast mnożyć alarmujące komunikaty.

Rozmowa powinna obejmować także konkretne zasady reagowania. Dr Piotrowska wskazywała, że dziecko powinno poinformować dorosłego, gdy zauważy sygnał możliwego niebezpieczeństwa, na przykład niebezpieczne narzędzie przyniesione przez kolegę bez związku z zajęciami. Zgłoszenie zagrożenia to troska o bezpieczeństwo, a nie „kablowanie”. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia należy wezwać pomoc pod numerem 112.

Nie przekazujmy dalej niezweryfikowanych ostrzeżeń tylko dlatego, że sami się przestraszyliśmy. Sprawdźmy informacje, wysłuchajmy dziecka i reagujmy na konkretne sygnały. Rozwaga oznacza zarówno potraktowanie zagrożeń poważnie, jak i powstrzymanie się od podsycania paniki.